Een konijn. In Zuid-Afrika. Niet bepaald het eerste dier waar je aan denkt als je aan safari denkt. Maar het oeverkonijn (riverine rabbit) is bijzonder. Heel bijzonder zelfs. Dit kleine, bruinzwarte konijn komt namelijk nergens anders ter wereld voor dan in Zuid-Afrika. En is bovendien een van de zeldzaamste zoogdieren van het land. De soort staat op de Zuid-Afrikaanse Rode Lijst als Critically Endangered en is een van de meest zeldzame en bedreigde diersoorten ter wereld.

Je zult hem alleen niet snel tegenkomen tijdens een gewone safari. Hij leeft namelijk in een heel specifiek stukje Zuid-Afrika: langs de oevers van seizoensrivieren in de Karoo. Daar zoekt hij beschutting tussen dichte begroeiing.

En zelfs daar laat hij zich niet gemakkelijk zien. Hij is voornamelijk 's nachts actief. Overdag verschuilt hij zich onder de begroeiing langs de rivier. Bovendien is het een echte einzelgänger. Volwassen dieren leven meestal alleen en komen alleen tijdelijk samen om zich voort te planten.

Maar misschien wel het meest bijzondere aan deze soort is dat hij het enige inheemse gravende konijn van Afrika is. Hij heeft zachte, diepe alluviale grond langs rivierbeddingen nodig om zijn holen en nestkamers te kunnen maken. Een konijn dat afhankelijk is van een rivier die misschien een groot deel van het jaar helemaal geen rivier lijkt.

De rivieren in de Karoo zijn meestal seizoensrivieren. Na regen kunnen ze veranderen in stromende waterlopen, maar gedurende lange droge periodes staan ze grotendeels droog. De begroeiing langs deze rivierbeddingen vormt ondertussen een soort groene levensader door het droge landschap. Hier vindt het oeverkonijn zijn voedsel en bescherming.

Helaas staat precies dat leefgebied onder druk. Landbouw, overbegrazing en veranderingen aan rivierbeddingen hebben grote delen van het oorspronkelijke leefgebied aangetast of versnipperd. Ook hekken kunnen ervoor zorgen dat verschillende populaties van elkaar geïsoleerd raken.

Het oeverkonijn is extreem zeldzaam. Een Zuid-Afrikaanse beoordeling schatte het aantal volwassen dieren op zo'n 157 tot 207. Omdat het dier zo moeilijk te vinden is, zijn exacte aantallen lastig vast te stellen en kunnen nieuwe waarnemingen het beeld veranderen.

De riverine rabbit is inmiddels een soort symbool geworden voor de Karoo. Niet omdat hij groot of indrukwekkend is.Maar omdat hij laat zien hoe belangrijk een ogenschijnlijk klein stukje natuur kan zijn. De begroeiing langs een rivier biedt niet alleen voedsel en beschutting aan dit bijzondere konijn, maar vormt een belangrijk onderdeel van het hele ecosysteem.

Dus mocht je door de Karoo rijden en ergens langs een droge rivierbedding komen...

Kijk dan even goed. Waarschijnlijk zie je hem niet, maar je kunt het altijd proberen!