De zwartvoetkat is Een van de kleinste katachtigen ter wereld, de kleinste wilde kat van Afrika en ziet eruit als een gewone huiskat. Een beetje kleiner nog misschien. Een volwassen exemplaar weegt gemiddeld maar rond de twee kilo. Maar laat je niet misleiden door dat formaat. Dit kleine katje is een bijzonder efficiënte jager.

De zwartvoetkat leeft in droge, open gebieden van Zuidelijk Afrika. Vooral de Karoo en de Kalahari vormen belangrijk leefgebied. Hij houdt van korte begroeiing, waar hij goed kan jagen op kleine zoogdieren en vogels. Zijn menu bestaat daarnaast uit onder andere reptielen, amfibieën, insecten en spinnen, maar kleine zoogdieren vormen het belangrijkste onderdeel van hun dieet.

De zwartvoetkat graaft zelf geen holen. Overdag trekt hij zich terug in een hol of nestkamer die door een ander dier is gemaakt. Termietenheuvels zijn favoriet, maar ook verlaten holen van bijvoorbeeld aardvarkens, springhazen en Kaapse stekelvarkens kunnen dienstdoen als schuilplaats. Soms gebruikt hij zelfs een hol dat nog steeds door een ander dier wordt gebruikt. Een beetje brutaal is hij dus wel.

Overdag zul je deze kat waarschijnlijk niet zien. De zwartvoetkat is voornamelijk actief vanaf de schemering en gedurende de nacht en kan zelfs jagen wanneer het flink koud is. Hij legt daarbij verrassend veel kilometers af. Onderzoek heeft uitgewezen dat volwassen dieren gemiddeld ruim acht kilometer per nacht kunnen afleggen. Voor een kat van twee kilo is dat een behoorlijk nachtelijk wandeltochtje.

De zwartvoetkat is schuw, klein, voornamelijk 's nachts actief en beweegt zich snel door de korte begroeiing. Hij gebruikt bovendien niet graag wegen of wildpaden zoals sommige andere roofdieren. Dat maakt hem moeilijk te zien en te onderzoeken.

De zwartvoetkat staat internationaal én in Zuid-Afrika als vulnerable op de Rode Lijst. De huidige IUCN-vermelding noemt een geschatte populatie van minder dan 10.000 volwassen dieren en een afnemende trend.

De bedreigingen zijn behoorlijk divers. Leefgebied verdwijnt of raakt versnipperd. Daarnaast kunnen katten worden gedood door vergiftiging of vallen die eigenlijk bedoeld zijn voor andere roofdieren. Ook grotere roofdieren zoals jakhalzen en caracals kunnen een bedreiging vormen. Omdat een groot deel van het leefgebied buiten beschermde natuurgebieden ligt, zijn ook particuliere landeigenaren belangrijk voor de bescherming van de soort.

Voor echte wildlife-liefhebbers is een ontmoeting met een zwartvoetkat dan ook iets bijzonders. Niet omdat hij groot of spectaculair is, maar juist omdat hij zo klein, zeldzaam en moeilijk te vinden is.