Het vriendelijkste land ter wereld heeft een naam: Harold Braack

Vorige maand ging er een berichtje de wereld over dat me geen moment verbaasde: Zuid-Afrika is verkozen tot het vriendelijkste land ter wereld. Onderzoeksbureau Remitly vroeg drieduizend mensen uit 27 landen naar hun mate van 'aangenaamheid' — vriendelijkheid, warmte, bereidheid om anderen te helpen — en Zuid-Afrika versloeg daarmee zowaar Griekenland en Mexico. Niet gek: 97% van de Zuid-Afrikanen zelf vond hun land al de vriendelijkste plek op aarde, en ik kan het niet meer met ze eens zijn.

Toen ik jaren geleden mijn koffers pakte om in de wildernis te gaan wonen en mijn eigen safari lodge te runnen, wist ik dat het me nooit was gelukt zonder de steun van familie en vrienden. Wat ik niet wist, was dat ik er een hele tweede familie voor terug zou krijgen. Mensen die me opnamen zoals je alleen wordt opgenomen wanneer het leven om je heen ruw en onvoorspelbaar is — want in de bush kun je niet zonder elkaar. Zonder op elkaar te kunnen bouwen, is het leven daar simpelweg te zwaar.

De man die de bush kende als geen ander: Harold Braack

Harold Braack *

Harold Braack was een belangrijk onderdeel van deze tweede familie. In mijn boek Zinderend Zuid-Afrika schrijf ik:

"Ik leer Harold Braack kennen, die als oude vriend van Vaughan op Pezulu is komen wonen. Hij is een grote steun voor me en als voormalig directeur van het Kruger Nationale Park leer ik van hem veel over de wondere wereld van de Zuid-Afrikaanse bush. Ik geniet van zijn bescheiden en vriendelijke karakter en vaak nodig ik hem uit op de lodge, waar de gasten aan zijn lippen hangen. Zoals veel Zuid-Afrikanen is hij een goede verhalenverteller en met zijn kennis en levenservaring wordt hij een onlosmakelijk deel van het team."

Harold is parkwachter geweest bij meerdere nationale parken van Sanparks, waaronder Kruger National Park, Addo Elephant Park in de Oost-Kaap en Rigtersveld National Park in de West-Kaap, en had twee doctoraten op zak. Op papier een indrukwekkend cv. Aan tafel was hij vooral een man die zachtjes begon te vertellen. Waarbij iedereen, gasten voorop, doodstil werd en luisterden.

Wat de bush je leert luisteren

Die verwondering voor de bush, die Harold ook mij liet zien, had zelf een lange geschiedenis. Zijn passie voor kikkers begon in 1974 in het Kruger National Park, en groeide uit tot ontelbare nachten vol wachten, luisteren en zoeken naar een geluid dat nauwelijks hoorbaar is tussen het geritsel van de bush. Ooit schreef hij, na urenlang niets dan stilte in de bossen van Hogsback, een klein versje toen hij eindelijk de roep van een kikker ving:

Then, sudden -soft- 'ping, ping, ping' From behind a gnarled and ancient log Came a clear and gentle ring – The call of the Hogsback Chirping Frog.

Zo was Harold: iemand die stil kon zitten, geduld had en werkelijk luisterde voordat het land zich liet zien. Hij vertelde weleens over de gevaarlijkste dieren van het continent die hij onderweg tegenkwam — een pofadder die uithaalde naar zijn laars, een leeuwin op twee meter afstand, een krokodil die vlak langs zijn schouder schoot — en hoe hij ontdekte dat het échte gevaar zelden van de dieren kwam. Maar het was precies die combinatie van geduld, kennis en relativeringsvermogen waarmee hij die verhalen vertelde, die hem zo bijzonder maakte om naar te luisteren.

Bescheiden, altijd bereid zijn kennis te delen zonder er iets voor terug te verwachten en bovenal vriendelijk — dát was Harold.

Een leven voor de wildernis

Wat Harold voor de natuur heeft betekend, is nauwelijks in een alinea te vatten. Tot op hoge leeftijd bleef hij zich inzetten voor natuurbehoud en de bescherming van wilde dieren, uit pure liefde voor het vak, niet voor de eer. Voor mij persoonlijk was hij een leermeester die me de bush liet zien zoals maar weinigen die kennen. Voor de gasten op de lodge was hij de verhalenverteller aan wiens lippen ze hingen. Voor collega's en jongere natuurbeschermers was hij waarschijnlijk een mentor, iemand die zijn kennis met liefde doorgaf in plaats van hem voor zichzelf te houden. Zijn invloed reikte dus veel verder dan de grenzen van de parken die hij hielp oprichten — die reikte tot in ieder die het geluk had hem te kennen.

Een bericht

Gisteravond werd ik gebeld dat hij in zijn slaap is overleden. Hij was in de tachtig en heeft een avontuurlijk en mooi leven gehad — een leven gewijd aan het beschermen van precies die wildernis waar hij mij zo veel over leerde. Ik ben dankbaar dat ik hem al die jaren mijn vriend mocht noemen.

Als er íets is wat Harold bewees, is het dat die vriendelijkste-land-ter-wereld-titel geen toeval is. Het zit in de manier waarop mensen daar hun kennis, hun tijd en hun verhalen delen, zonder poespas, gewoon omdat het kan. In de manier waarop een oud-directeur van een van de grootste nationale parken ter wereld net zo makkelijk aanschoof bij een kampvuur als bij een wetenschappelijk congres. In de manier waarop je, als je maar lang genoeg luistert — naar een kikker in het donker, naar een verhalenverteller aan tafel — precies datgene te horen krijgt waar je op hoopte.

Zuid-Afrika heeft die titel dik verdiend. En Harold heeft, in alles wat hij voor de parken, de natuur en de mensen om hem heen heeft betekend, precies laten zien waarom. Hij zal enorm worden gemist...

PS: De parken waar Harold zijn leven aan wijdde, kunnen niet zonder steun. Wil je iets terugdoen in zijn nagedachtenis? SANParks Honorary Rangers is de officiële vrijwilligersorganisatie die fondsen werft voor projecten in de Zuid-Afrikaanse nationale parken. Al vanaf een klein bedrag bescherm je een stuk wildernis voor een heel jaar. Wil je op een andere manier de Zuid-Afrikaanse natuur of cultuur steunen? Neem een kijkje op onze Goede Doelen Pagina.

* Deze foto zat bij het overlijdensbericht. Ik weet helaas niet wie hem heeft gemaakt.