top of page

De kraamkamer van Zuid-Afrika: babydieren in de bush

11 uur geleden
4 minuten om te lezen

Stel je voor: je rijdt met een schuin oog op de bomen langs een zandpad in het Krugerpark. Je verwacht olifanten, misschien een luipaard als je geluk hebt. Dan sta je opeens oog in oog met een impalajong dat nog niet weet wat zijn eigen poten uitvoeren. Het wankelt, hapert en struikelt over zijn eigen schaduw. Dat is het moment waarop de hele jeep zacht "aaaah" zegt, ook de gids die dit al duizend keer heeft gezien. Dit is geen toeval. In grote delen van Zuid-Afrika heeft de bush een kraamseizoen, en dat draait om drie dingen: regen, eten en overleven.


De kraamkamer van Zuid-Afrika: babydieren in de bush

Eerst de regen, dan de baby's

Zuid-Afrika draait het jaar om. Wanneer wij in Nederland de verwarming aanzetten, begint daar de zomer. Na de eerste regenbuien verandert het droge, stoffige landschap in een buffet. Het gras schiet omhoog en de bomen krijgen vers blad. Voor een moeder die melk moet maken, is dat precies waar ze op wachtte. Wie nu een jong krijgt, begint met een volle koelkast. De natuur heeft die timing in duizenden jaren aardig op orde gebracht. Wel is ze geen klok: in een droog jaar schuift alles op, en per soort en regio zie je grote verschillen.


De impala: een planning waar elke HR-afdeling jaloers op is

Als er één dier is dat de kraamkamer-titel verdient, dan is het de impala. Ongeveer 80 procent van de jongen wordt geboren in een paar weken rond eind november en begin december. Het is een geboortegolf met precisie, alsof iemand de hele kudde dezelfde afspraak heeft gegeven.


En er is een mooi trucje. Impalamoeders kunnen de bevalling in barre omstandigheden iets uitstellen, tot de omstandigheden beter zijn. Handig als je rekening moet houden met een droogte.


Na de geboorte verstopt de moeder haar jong de eerste dagen op een rustig plekje. Het kleintje ligt doodstil in het gras, vertrouwt op zijn schutkleur en doet er alles aan om niet op te vallen. Een beetje zoals jij op een verjaardag waar je iemand liever niet tegenkomt. Later gaat het jong terug naar de kudde, waar soms een echte crèche ontstaat: een groepje jonge impala's dat samen speelt, terwijl de volwassenen grazen.


Ook dat is slimme strategie. Als zoveel jongen tegelijk geboren worden, kunnen roofdieren er onmogelijk allemaal vangen. Veiligheid in aantallen, al blijft het een kans en geen garantie.


Wie krijgen er nog meer jongen?

Impala's zijn de sterren, maar ze staan niet alleen op het podium.


Wildebeesten zijn de sprinters van de kraamkamer. Een kalf moet binnen enkele minuten kunnen staan en snel met de kudde mee kunnen rennen. In de bush is niet kunnen lopen geen optie. Wat je ziet is een dier dat net geboren is en al probeert alsof het nooit anders gedaan heeft.

Zebra's dragen hun jong ongeveer een jaar. Daardoor kunnen ze in verschillende periodes bevallen. Een pasgeboren zebrafoal herken je aan de relatief korte pootjes en de pluizige vacht. Het blijft heel dicht bij zijn moeder en leert in die eerste dagen goed naar haar te kijken. Elke zebra heeft een eigen streepjespatroon, dus de moeder is het herkenningspunt in een kudde vol lookalikes.

Giraffen hebben misschien wel de meest spectaculaire entree. Een giraffekalf is bij de geboorte al zo'n 1,7 tot 2 meter hoog, en valt tijdens de bevalling een flink stuk naar beneden. Toch staat het binnen korte tijd rechtop, wiebelig als een barkruk op een gladde vloer. Giraffen kunnen het hele jaar door jongen krijgen, al zijn er seizoensgebonden verschillen.

Wrattenzwijnen doen het met stijl. De biggetjes rennen met de staart rechtop achter moeder aan, als kleine antennes. Wie dat ooit in een rij door het gras heeft zien gaan, is meteen fan.

Olifanten zijn de langzame lopers van deze lijst. Na een draagtijd van bijna twee jaar komt er een kalf van ongeveer honderd kilo ter wereld dat zijn eigen slurf nog niet onder controle heeft. Het ding slingert alle kanten op, en soms trapt het er zelfs op. De hele familie staat eromheen om te helpen, te beschermen en natuurlijk om te knuffelen met slurven.

Neushoorns nemen hun kroost mee op pad, en bij witte neushoorns loopt het jong meestal voor de moeder uit. Net een kind dat zeker weet dat het de route kent.

Nijlpaarden brengen hun jong ter wereld in of vlak bij het water. Een nijlpaardbaby is dus eigenlijk al een zwemmer voordat hij loopt.

Bavianen tot slot reizen als passagiers. Jonge bavianen klampen zich eerst vast aan de buik van hun moeder en gaan later op haar rug mee. Heerlijk om te zien, en soms ook om te horen.


En de roofdieren dan?

Waar veel jongen zijn, is ook veel aandacht. Luipaarden, leeuwen, hyena's en wilde honden weten uitstekend wanneer het buffet geopend is. Dat is niet gemeen, het hoort bij het systeem. Het is ook de reden dat al die slimme trucjes bestaan: verstopte jongen, schutkleuren, kuddes met hun jongen in het midden en moeders die opletten alsof hun leven ervan afhangt (wat ook zo is).


Ook de roofdieren hebben zelf jongen. Leeuwenwelpjes en hyenajongen komen het hele jaar door ter wereld, dus je ziet vaker dan je denkt een nieuwsgierig koppie uit een hol of een dikke bos gras opduiken. Kijk dus niet alleen naar de grazers.


Wanneer kun je het beste de babydieren van Zuid-Afrika zien?

De beste kansen liggen vooral in november en december, bijvoorbeeld in gebieden als het Kruger National Park. Een paar kanttekeningen, want de bush is niet altijd even meewerkend:

  • Het gras is hoog. Prachtig groen, maar dieren verdwijnen er makkelijk in. Je zult wat geduld nodig hebben.

  • Het is warm. In het noordoosten van Zuid-Afrika kan het zo'n 40 graden worden. Water, hoed en airco in de auto zijn je beste vrienden.

  • Het is malariaseizoen. Bereid je goed voor of kies een malariavrij gebied.

  • Het wordt druk. Vanaf half december hebben Zuid-Afrikanen zelf vakantie, en dan zijn de parken ook vol met mensen.

  • De natuur houdt zich niet aan je agenda. Per jaar en per regio kan de timing verschillen, dus zie het als een kans in plaats van een garantie.


Een kraamkamer zonder muren

En toch. Zodra je een crèche vol jonge impala's ziet rondspringen, een giraffekalf je zijn lange benen ziet ontwarren of een zebraveulen zijn eerste sprongetjes ziet maken, ben je alles vergeten. De hitte, de muggen en het hoge gras. Wat blijft, is dat gevoel dat je hier iets bijzonders mag zien: nieuw leven in de bush, en jij zit op de eerste rij.


Dare to discover!

Nathalie

Opmerkingen

Beoordeeld met 0 uit 5 sterren.
Nog geen beoordelingen

Voeg een beoordeling toe
bottom of page